Zerotolerantie voor armoede bij kinderen

Met de boodschap ‘Ik wou dat ik een koe was', heb ik in Brussel aan het gebouw van de Raad van de Europese Unie, duidelijk willen maken dat Europa werk moet maken van zerotolerantie voor armoede bij kinderen. Want in Europa bestaan er dankzij de landbouwsubsidies geen kansarme koeien, maar wel kansarme kinderen.

Eén op vijf kinderen in Europa - dat zijn samen 19 miljoen kinderen - groeien op met een risico op armoede. Armoede betekent minder kansen en weggegooid talent. Maar in het geval van kinderen bedreigt armoede onze toekomst. Een gebrek aan kansen heeft consequenties op lange termijn, zowel voor het betrokken kind als voor de samenleving. Er bestaat in Europa niet zoiets als een budget om armoede bij kinderen te bestrijden. Dat staat in schril contrast met het gigantische landbouwbudget van de Europese Unie. Nee, in Europa zijn er géén kansarme koeien, wél kansarme kinderen. Zopas raakte bekend dat in 2008 het grootste deel van de 55 miljard euro Europese landbouwsubsidies vooral terecht kwam bij... koningshuizen en multinationals. Dat kwam aan het licht nadat voor het eerst alle lidstaten de betalingen van landbouwsubsidies openbaar moesten maken. Zo weten we nu dat de Britse koningin Elisabeth 530.000 euro en haar zoon Charles 180.000 euro subsidies kregen voor hun landbouwgronden. De Hertog van Westminster kon rekenen op 540.000 euro. De grootste ontvanger van Europese landbouwsubsidies was de Ierse voedingsgigant Greencore Group, die 83 miljoen euro ontving. In Frankrijk ontving Doux Group, die kippenproducten verkoopt aan 130 landen in de hele wereld, 62 miljoen euro. Voor de ontvangers van deze Europese subsidies werd al een passende naam bedacht: boerderijmiljonairs. Vooral Italië kent een heleboel van deze miljonairs. Honderdtachtig Italiaanse bedrijven ontvingen elk meer dan één miljoen euro. Volgens Farmsubsidy.org, een netwerk van journalisten dat onderzoek doet naar landbouwsubsidies, zijn er in Europa in totaal zo'n 707 boerderijmiljonairs. Ons land krijgt van Farmsubsidy.org relatief goede punten, omdat België de Europese transparantiewetgeving behoorlijk naleeft.

De astronomische bedragen die circuleren in het Europese landbouwbeleid staan in schril contrast met de inspanningen die geleverd worden in de strijd tegen armoede. In de meeste Europese landen lopen kinderen een groter risico om in armoede te vervallen dan volwassenen. Kansarmoede zorgt al op héél jonge leeftijd voor achterstand. Slechts 3 op de 10 kansarme kinderen onder de 3 jaar, gaan naar de kinderopvang, tegenover 6 op de 10 bij alle kinderen van die leeftijd. Op de leeftijd van 1 jaar hebben kansarme kinderen gemiddeld al 1 maand achterstand opgelopen in hun ontwikkeling, een achterstand die bij kansarme kinderen in allochtone gezinnen oploopt tot 2 maanden. Peuters uit een kansarm milieu kennen gemiddeld 400 woordjes, terwijl hun leeftijdgenoten uit hoger opgeleide gezinnen er 1200 kennen. Die achterstand kan vaak nooit meer ingehaald worden, met het gevolg dat kansarme kinderen vroegtijdig uit het onderwijs stappen en op latere leeftijd kansarm blijven. Kansarme kinderen beginnen ook later aan het kleuteronderwijs. Ze wonen vaker in ongeschikte en te kleine huizen en hebben meer gezondheidsproblemen. Eén op drie gezinnen in armoede kan het zich financieel zelfs niet permitteren om hun woning in de winter behoorlijk te verwarmen.
Ons land scoort, in vergelijking tot andere Europese landen, gemiddeld, met een armoederisico van bijna 15 procent. Het probleem is dat de armoede in ons land niet afneemt, maar eerder stijgt. Vooral nu we in een financiële en economische crisis zijn terecht gekomen, wordt de toekomst voor mensen met een armoederisico nog onzekerder.

Experts zijn het er over eens dat investeren in kinderen beter is dan te remediëren op latere leeftijd. Elke overheidseuro die uitgegeven wordt aan jonge mensen, levert later 7 euro op. Volgens Unicef helpt het openstellen van kwaliteitsvolle publieke voorzieningen voor alle kinderen om kansarmoede in te perken. Kinderen uit kansarme gezinnen hebben het meeste baat bij kinderopvang en onderwijs. Europa kan en moet nu meer ondernemen om kansarmoede aan te pakken. Een halvering van het aantal kinderen in armoede tegen 2020 is reeds een bestaande doelstelling, maar Europa heeft nog geen instrumenten om dat af te dwingen. Daarom moet er in de volgende legislatuur een Europese richtlijn komen, vergelijkbaar met de milieurichtlijnen. Ik stel voor dat we werken aan een richtlijn voor het minimuminkomen, omdat het armoederisico precies gemeten wordt aan de hand van het inkomen. In verschillende Europese landen ligt het minimuminkomen lager dan de armoedegrens. Met een Europese richtlijn voorzien we een wetgevend en dus bindend kader om de strijd tegen armoede bij kinderen aan te pakken. Ook de Europese structuurfondsen, waarvan het budget moet verdubbeld worden, moeten efficiënter ingezet worden om de armoede bij kinderen te bestrijden. Als we dat doen, en we houden er rekening mee dat de lidstaten verplicht moeten co-financieren, kan het budget voor armoedebestrijding eindelijk het niveau halen van het budget voor landbouw.

Maar ook in Vlaanderen moeten we waakzaam zijn. Daarom pleit ik voor een recht op betaalbare kinderopvang, die vanzelfsprekend afhankelijk wordt gemaakt van het inkomen. Situaties zoals die zich nu voordoen in de private opvang, waar de kost voor de ouders tot voor kort in alle gevallen niet-inkomensgerelateerd was, kunnen niet meer. Ik heb in de Vlaamse regering, samen met Frank Vandenbroucke, middelen vrijgemaakt om de prijzen voor opvang in privé-crèches die dat wensen, inkomensafhankelijk te maken.
Daarenboven moet er een Vlaamse aanvullende gezinstoelage komen, ten minste een verdubbeling van de huidige Vlaamse schooltoelage. Tot slot is het nodig om op alle terreinen die kunnen bijdragen om het armoederisico te verlagen een tandje bij te steken. Ik denk daarbij aan taalinitiaties voor ouders, begeleiding naar de arbeidsmarkt, opvoedingsondersteuning, opleiding en gezondheidszorg. Want kinderen zijn 20 procent van de bevolking , maar 100 pct onze toekomst.