En de mensen dan?
Geen traan zal ik laten om de ayatollahs of de spilfiguren van dat vreselijke en mensonterende regime dat zovele tienduizenden, honderdduizenden onschuldige levens heeft verwoest. Iran, en bij uitbreiding de wereld, zou beter af zijn zonder zo’n regime.
En toch sloeg ik zaterdag een diepe zucht toen ik de eerste berichten las over de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran. Een roekeloze aanval - die volledig ingaat tegen het internationaal recht - die niet alleen Iran, maar ook de bredere regio en de rest van de wereld dreigt mee te sleuren in een conflict zonder einde. En het is nog maar zeer de vraag of de Iraniërs daar uiteindelijk zelf beter van zullen worden.
Het is normaal dat veel Iraniërs vandaag, zelfs te midden van alle onzekerheid en angst, hoop koesteren dat de dood van Khamenei een keerpunt wordt. Ze zien de mogelijkheid om eindelijk komaf te maken met het systeem dat hen
al zo lang onderdrukt. Maar de dood van Khamenei betekent niet dat het regime plotsklaps verdwenen is. En sinds Trumps passage in Venezuela weten we dat dat ook niet zijn doel is.
Trump wil controle. Het regime moet luisteren of moet vervangen worden door een ander regime dat dat wel doet. Al meer dan 70 jaar denkt het Westen het Midden-Oosten zo naar zijn hand te kunnen zetten. Het heeft de problemen in de regio enkel groter gemaakt.
Dat is de bittere realiteit vandaag. Het gaat niet om Iran of de Iraniërs. Het gaat om eigenbelang. Niet dat van gewone mensen, maar van roekeloze leiders die denken de wereld naar hun hand te kunnen zetten. Ten koste van het volk dat ze pretenderen te vertegenwoordigen.
De risico’s zijn enorm. Amper vier dagen na de start van operatie Epic Fury is duidelijk dat het niet bij een snel bombardement zal blijven. Ondertussen wordt de volledige regio meegezogen in het conflict en reiken de gevolgen ook al tot bij ons. Op luttele uren tijd steeg de gas- en olieprijs met zo’n vijftig procent en houdt de wereld de adem in voor de gevolgen van de Iraanse blokkade in de Straat van Hormuz.
Wat dat ongemakkelijke gevoel versterkt, is de zachtheid waarmee Europa dat
Amerikaanse offensief begroet. Dat men daarbij het internationaal recht compleet met de voeten treedt, lijkt een voetnoot. Sommigen, zoals Duits bondskanselier Merz, lijken dat internationaal recht zelfs mee ten grave te dragen.
Het toont dat de Europese leiders het nog steeds niet begrepen hebben.
Wie dat internationaal recht ondergraaft, aanvaardt dat de wereld wordt geregeerd door de wet van de sterkste. Dat is de wereld waarin figuren als Trump, Netanyahu, Poetin en de ayatollahs net gedijen. In plaats van daar tegenin te gaan, lijkt Europa zich vandaag met dat idee te verzoenen.
Vandaag zeggen dat het internationaal recht niet werkt en we er daarom geen rekening mee moeten houden, is gemakkelijk, gratuit en eerlijk gezegd ook oerdom. Zeker als je zelf dat internationaal recht consequent naast je neerlegt. Aan het einde wordt de prijs daarvan altijd opnieuw betaald door dezelfde groep: de bevolking. Of die nu in Teheran, Kyiv, op de Westelijke Jordaanoever of in Gaza woont.
Betekent dat dat Europa dergelijke regimes dan gewoon hun gang moet laten gaan? Uiteraard niet. Maar daarvoor moet Europa consequent leren handelen. Voorbij de vage verklaringen en dubbele standaarden van vandaag. Ook in het geval van Iran. Het heeft jaren geduurd voor Europa de Iraanse Revolutionaire Garde op de lijst met terroristische organisaties kreeg.
Dat is de knoop waar ik al sinds zaterdag mee in de maag loop. Niet zozeer het feit dat de zelfverklaarde ‘vredestichter’ niet enkel Iran, maar ook de rest van de wereld meesleurt in dit conflict.
Maar vooral het pijnlijke besef dat onze Europese leiders zo bezig zijn met zichzelf, dat ze daardoor niet de moed hebben om tegen dat soort roekeloosheid in te gaan. Het complete gebrek aan lef om consequent te handelen en zo ook het internationaal recht en de mensenrechten te verdedigen. De dubbele standaarden waarmee we ons eigen falen proberen goedpraten.
En vooral het feit dat ten midden van dat geopolitieke spel niemand nog lijkt te vragen: en de mensen dan?
Dat is niet het Europa waar ik voor teken.