EU en Australië sluiten vrijhandelsakkoord af: "Belangrijk akkoord met strategisch cruciale partner"

De Europese Unie en Australië hebben de onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord afgelopen nacht afgerond. Het akkoord werd bevestigd tijdens een ontmoeting in Canberra tussen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Australische premier Anthony Albanese. Tegelijk werd ook een nieuw veiligheids- en defensiepartnerschap gelanceerd. "Dit is bijzonder goed nieuws," zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit). "Australië is een sterke economie en een stabiele en strategische partner in een belangrijke regio. In een wereld die steeds onzekerder wordt, helpt dit soort samenwerkingen onze afhankelijkheid af te bouwen en onze economie te versterken." 

Australië behoort tot de snelst groeiende ontwikkelde economieën ter wereld. De Europese Unie is vandaag al haar derde grootste handelspartner. Door het akkoord verdwijnen op termijn meer dan 99 procent van de invoerrechten op Europese goederen. Door het akkoord zal de Europese Unie – vanaf de ondertekening – jaarlijks zo’n één miljard euro aan invoerrechten uitsparen. “Tegen het einde van de overgangsperiode loopt dat bedrag op tot zo’n twee miljard euro per jaar,” zegt Van Brempt. “Dat is twee keer zoveel als bij het handelsakkoord met Canada en vergelijkbaar met ons akkoord met Japan.” 

“Dat betekent een grotere markt, betere bescherming, nieuwe investeringskansen en minder barrières voor onze industrie, in het bijzonder voor de chemie en de voedingsindustrie,” zegt Van Brempt, tevens ondervoorzitster van de Commissie Internationale Handel van het Europees Parlement. Daarnaast krijgen Europese bedrijven meer toegang tot Australische overheidsopdrachten en wordt de dienstenmarkt verder opengesteld. Ook wordt het eenvoudiger voor bepaalde Europese professionals om tijdelijk in Australië te werken. 

Kritieke grondstoffen 

Een belangrijk element van het akkoord betreft de toegang tot kritieke grondstoffen. Australië beschikt over grote reserves van onder meer lithium en mangaan, die essentieel zijn voor batterijen en de energietransitie. “Europa is vandaag zeer afhankelijk van derde landen voor het mijnen en verwerken van dergelijke grondstoffen. Voor lithium gaat het over een afhankelijkheid van 81% in de extractie en zelfs totale afhankelijkheid in de verwerking. En dat terwijl de vraag naar die grondstoffen toeneemt,” zegt Van Brempt. Tegen 2030 zal Europa 18 keer meer lithium nodig hebben dan vandaag. Tegen 2050 gaat het zelfs om 60 keer meer. “Net daarom is dit soort akkoorden cruciaal. Ze helpen ons om die bevoorrading stabieler en voorspelbaarder te maken. Maar tegelijk moeten we ook Europees blijven inzetten op het efficiënter gebruik, recyclage en circulariteit om die afhankelijkheid te doen dalen.”

Bovendien werden er bijkomende afspraken gemaakt om oneerlijke concurrentie te voorkomen. Zo werd een mechanisme uitgewerkt dat Europa toelaat in te grijpen wanneer Australië in de toekomst zou werken met verschillende prijzen voor grondstoffen op de binnenlandse en internationale markt, wanneer die de Europese industrie direct en indirect zou benadelen. 

Hoge standaarden 

Het akkoord bevat uitgebreide bepalingen over handel en duurzame ontwikkeling. Beide partners verbinden zich tot het respecteren van fundamentele arbeidsnormen, gendergelijkheid, milieubescherming en het Klimaatakkoord van Parijs. 

"De lat ligt hier bijzonder hoog," zegt Van Brempt. "Het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling bevat bindende engagementen, met de mogelijkheid om in laatste instantie sancties op te leggen wanneer afspraken niet worden nageleefd." De standaarden in dit akkoord liggen daardoor in lijn met die van Nieuw-Zeeland, dat op vlak van duurzaamheid en mensenrechten als referentiepunt geldt voor Europese handelsakkoorden. Daarnaast wordt de handel in groene technologieën en energie-efficiënte producten versneld geliberaliseerd en wordt samenwerking voorzien rond biodiversiteit en duurzame visserij. 

Gevoeligheden 

Voor de staalindustrie bevat het akkoord belangrijke waarborgen. “Die staalindustrie heeft het vandaag al moeilijk. Met Australië hebben we een partner die die bezorgdheid begrijpt en bereid was om daar in de onderhandelingen rekening mee te houden,” zegt Van Brempt. “Daarom werd beslist om de producten die onder de bestaande Europese beschermingsmaatregelen vallen, uit te sluiten van verdere tariefliberalisering.” 

Voor Europese autoconstructeurs komt er dan weer een aanpassing aan de luxetaks van 33 procent die Australië vandaag heft op wagens boven een bepaalde prijsdrempel, wat Europese exporteurs relatief zwaar treft. “Een afschaffing van de luxetaks lag bijzonder moeilijk, maar er komt een aanpassing die de prijsdrempel aanzienlijk zal verhogen voor elektrische wagens. Daardoor zal een groot deel van de Europese uitvoer van elektrische wagens in de toekomst vrijgesteld worden van deze heffing.” 

Landbouw 

De Europese Unie heeft vandaag een positief handelsoverschot in landbouwproducten. “We exporteren meer dan dubbel zoveel als we invoeren,” zegt Van Brempt. “Maar omdat Australië bleef aandringen op een ruime toegang tot de Europese markt voor gevoelige producten, zoals rund- en schapenvlees en suiker, bleven de onderhandelingen moeilijk verlopen.” 

Door het akkoord verdwijnen invoerrechten op een reeks exportproducten zoals kazen, wijn en verwerkte voedingsmiddelen. Voor producten zoals rund- en schapenvlees en suiker blijven de importvolumes beperkt via quota. "Dat betekent dat voor gevoelige producten slechts een beperkt deel van de export aan een verlaagd tarief de Europese markt op mag. In totaal gaat het om minder dan 1% van de jaarlijkse consumptie van die goederen in Europa,” zegt Van Brempt. 

Bescherming 

Bovendien wordt die export ook gekoppeld aan voorwaarden rond productiemethoden en sociale en milieustandaarden. “Een absolute primeur,” zegt Van Brempt. “Voor het eerst wordt markttoegang voor gevoelige landbouwproducten zo expliciet gekoppeld aan concrete voorwaarden rond productiemethoden, duurzaamheid en sociale standaarden.”  

Daarnaast komt er een beschermingsmechanisme dat kan worden geactiveerd wanneer de markt verstoord dreigt te raken. Wanneer de prijs van de gevoelige producten in Europa te snel daalt of de import uit Australië te snel stijgt, zal dat mechanisme de Europese boeren beschermen.  Dat beschermingsmechanisme zal blijven gelden tot 2037, zeven jaar na het aflopen van de overgangsperiode. “Europa kiest daarmee duidelijk voor een grondige aanpak: open handel, maar met duidelijke beperkingen voor gevoelige producten en met duidelijke spelregels die onze landbouwers beschermen en eerlijke concurrentie garanderen.” 

Volgende stappen

De onderhandelde teksten moeten nu juridisch worden afgewerkt en vervolgens worden goedgekeurd door de Raad en het Europees Parlement. Van Brempt hoopt dat er nu snel vooruitgang kan worden geboekt. 

“Het is nu aan het Parlement en de lidstaten om zich grondig te buigen over het akkoord. Maar ik hoop dat we snel vooruitgang kunnen boeken met de ratificatie,” zegt Van Brempt. “Een handelsakkoord met een gelijkgestemde partner als Australië is een overwinning voor de Europese Unie. Het helpt ons bij het afbouwen van onze afhankelijkheden, het diversifiëren van onze toeleveringsketens, het openen van markten en het versterken van onze economische veiligheid. Het belang daarvan kan in de wereld van vandaag moeilijk onderschat worden. Dit akkoord is goed voor Europa en goed voor Australië. Laat ons de handen in elkaar slaan.”