Historisch akkoord met India is beste antwoord op Trump

De Europese Unie en India hebben een politieke deal bereikt over een vrijhandelsakkoord. Een historische doorbraak na een lang en complex onderhandelingsproces. “Dit is een nieuwe start voor onze relatie met India,” zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit). “In een wereld die steeds meer wordt gedomineerd door machtspolitiek en tarievenoorlogen, tonen Europa en India dat samenwerking wél een alternatief blijft. Dit is het beste antwoord op Trump.” 

De gesprekken startten in 2007, lagen bijna tien jaar stil en kwamen pas de voorbije maanden opnieuw in een stroomversnelling. “Na de zogenaamde ‘bevrijdingsdag’ van Trump is er langs beide kanten een duidelijke sense of urgency ontstaan,” zegt Van Brempt. “Plots was er politieke wil om knopen door te hakken. Dat verklaart waarom het nu wel gelukt is. Het toont dat er een alternatief bestaat voor de tarievenpolitiek van Trump. Niet de wet van de sterktste, maar de keuze voor dialoog, samenwerking en heldere afspraken.” 

Twee miljard 

Het akkoord is een bijzondere opportuniteit voor de Europese Unie. Samen vormen we een markt van bijna twee miljard mensen, goed voor ongeveer een kwart van het wereldwijde BBP. De Commissie verwacht dat het akkoord ervoor zal zorgen dat de Europese export van goederen tegen 2032 kan verdubbelen. “Dit akkoord is goed voor onze economie. Zo'n 96,6% van de goederen zal geëxporteerd worden aan een lager tarief. Daardoor kunnen we zo’n 4 miljard euro aan tariefkosten uitsparen,” zegt Van Brempt. "Dat is straf, want India is historisch één van de meest protectionistische markten ter wereld. Dat we nu met dat land een dergelijk verregaand akkoord sluiten, is historisch.”  

Ook in sectoren waar India tot nu toe extreem hoge tarieven hanteerde, wordt een doorbraak gerealiseerd. Zo dalen de invoerrechten op Europese wagens, die vandaag kunnen oplopen tot 110 procent, geleidelijk tot 10 procent. Voor auto-onderdelen verdwijnen de tarieven volledig na een overgangsperiode van vijf tot tien jaar. Ook in sectoren zoals machines, chemie en farmaceutische producten worden tarieven grotendeels afgebouwd. In de landbouwsector worden hoge Indiase invoerrechten op Europese producten verlaagd of afgeschaft, onder meer voor wijn, olijfolie en verwerkte landbouwproducten. Tegelijk blijven gevoelige Europese sectoren zoals rund- en kippenvlees, rijst en suiker uitgesloten. “Het maakt van dit akkoord in één klap het meest ambitieuze en open akkoord dat India ooit met een partner heeft afgesloten,” zegt Van Brempt.  

Meer dan handel 

Maar het akkoord is volgens Van Brempt meer dan een klassiek handelsverdrag. “Dit is een geopolitiek akkoord in de volle betekenis van het woord. We openen niet alleen markten en verlagen tarieven, maar gaan ook nauwer samenwerken op vlak van geopolitiek, veiligheid, innovatie en klimaat,” zegt de ondervoorzitter van de commissie Internationale Handel. “Op vlak van veiligheid komt er een structurele dialoog rond non-proliferatie. Beide partners gaan onderzoeken hoe ze samen hun defensie-industrie en veiligheidsinitiatieven kunnen versterken,” zegt Van Brempt. “Ook op vlak van klimaat slaan we de handen in elkaar. Dit jaar nog komt er een gezamenlijk platform voor klimaatactie (via een zogenaamd memorandum of understanding). De Europese Unie zal daarbij ook bijkomende steun voorzien om India te helpen zijn uitstoot van broeikasgassen te verminderen en de omschakeling naar een duurzame industrie te versnellen.”  

Ook op het vlak van diensten en intellectuele eigendom bevat het akkoord verregaande bepalingen. Europese bedrijven krijgen bevoorrechte toegang tot de Indiase dienstenmarkt, onder meer in financiële diensten en maritiem transport. Daarnaast wordt voorzien in een versterkte bescherming van intellectuele eigendomsrechten, wat vooral belangrijk is voor innovatieve en kennisintensieve sectoren. 

Hefboom voor vooruitgang 

Een van de politiek meest gevoelige onderdelen van de onderhandelingen was het hoofdstuk Handel en Duurzame Ontwikkeling. India verzette zich jarenlang tegen bindende engagementen rond arbeidsrechten, gender en klimaat, en tegen elke vorm van sancties of geschillenbeslechting. 

“Toch is er nu een apart hoofdstuk opgenomen met duidelijke engagementen rond arbeidsrechten, milieu en het klimaatakkoord van Parijs,” zegt Van Brempt. “Dat is meer dan een detail. Het toont de openheid van India om – ook over gevoelige onderwerpen – structureel in dialoog te gaan. Samen met de bijkomende Europese steun voor klimaatactie en duurzame transitie kunnen we van dit akkoord een hefboom maken voor vooruitgang op vlak van mensenrechten, klimaat en rechten van arbeiders.” 

Werk aan de winkel 

Van Brempt verwelkomt het bereikte akkoord, maar benadrukt dat het proces hiermee niet is afgerond. Na de publicatie van de juridische teksten volgen een juridische screening en uiteindelijk het ratificatieproces, waarbij ook het Europees Parlement zijn goedkeuring moet geven. “Het Parlement zal dit akkoord grondig analyseren,” zegt Van Brempt. “We moeten kijken naar de concrete impact, naar handhaving, en zullen zorgen voor bijsturing waar die nodig is.” 

Maar tegelijk is het belangrijk om het huidige momentum te benutten. “Europa is een open economie en heeft partners nodig. India is geen eenvoudige partner, maar wel een belangrijke. Dat er nu een akkoord ligt, is in de huidige internationale context een betekenisvol signaal.”