Orbán had 10 miljard geblokkeerde fondsen nooit mogen ontvangen

Hongaars Premier Orbán in het Europees Parlement

Mocht de Europese Commissie eind 2023 tien miljard aan geblokkeerde fondsen voor Hongarije vrijgeven. Dat is de centrale vraag waarom het Europees Hof van Justitie zich vandaag buigt op vraag van het Europees Parlement. Het Parlement was het fundamenteel oneens met de beslissing van de Commissie en was van mening dat de beslissing een buiging was voor de chantagepolitiek van Orban, in ruil voor het leveren van broodnodige steun aan Oekraïne.

In een nieuw advies dat vandaag werd gepubliceerd geeft Tamara Ćapeta, de advocaat-generaal van het Hof, het Parlement gelijk. Ze schrijft dat de Commissie haar eigen voorwaarden rond rechterlijke onafhankelijkheid en fundamentele rechten onjuist heeft toegepast. Volgens haar ontbrak een grondige beoordeling van de hervormingen en werd onvoldoende rekening gehouden met bredere, structurele problemen in Hongarije.

“Dit bevestigt het gevoel van het Parlement. We hadden gelijk toen we besloten de stap naar het Europees Hof te zetten.”

Voor Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt bevestigt het advies wat het Parlement al langer aanklaagde. “De vrijgave van meer dan 10 miljard euro was onterecht,” zegt Van Brempt. “De afgesproken hervormingen rond de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht werden niet correct en effectief doorgevoerd. Bovendien werd geen ernstige, brede beoordeling gemaakt van de aanhoudende rechtsstaatproblemen in Hongarije.”

Het Europees Parlement besloot begin 2024 om de stap naar het Hof te zetten en de beslissing van de Commissie aan te vechten. “De Commissie heeft een grote fout gemaakt door toe te geven aan de chantagepolitiek van Orbán. De advocaat-generaal stelt nu duidelijk dat de rechtsstaatvoorwaarden niet correct zijn toegepast en dat de motivering onvoldoende transparant was.”

Onder druk

Sinds de vrijgave van de middelen is de situatie in Hongarije er niet op verbeterd. “Integendeel,” zegt Van Brempt. “De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht blijft onder druk staan, kritische media en ngo’s worden geviseerd en fundamentele rechten van minderheden worden verder ingeperkt.” Van Brempt, die in Juni vorig jaar deelnam aan de Budapest Pride, verwijst naar strafzaken die lopen tegen de burgemeester van Boedapest en tegen organisatoren van zowel de Budapest Pride als de Pécs Pride. “Dat toont aan hoe essentieel deze zaak is. Het gaat om de vrijheid en de rechten van gewone mensen.”

“Orban is de grootste vijand van zijn eigen volk. Hij valt hun fundamentele rechten en vrijheden aan. Europa kan niet aan de zijlijn blijven toekijken hoe de situatie alleen maar erger wordt.”

Terugvordering

Indien het Hof het advies van de advocaat-generaal volgt en de vrijgave nietig verklaart, moet de Commissie de uitbetaalde middelen terugvorderen. Mocht Hongarije weigeren dat bedrag terug te betalen, dan kan de Commissie toekomstige uitbetalingen verminderen met het verschuldigde bedrag. “Europese middelen zijn geen blanco cheque,” benadrukt Van Brempt. “Ze zijn gekoppeld aan duidelijke voorwaarden en onlosmakelijk verbonden met respect voor democratie, rechtsstaat en fundamentele rechten. Wie deel wil uitmaken van de club, moet ook de regels van de club respecteren.”

Streng en geloofwaardig

Volgens Van Brempt gaat dit ook verder dan de 10 miljard. “De democratie en de rechtsstaat staat onder zware druk. In Hongarije, maar ook elders in Europa. We moeten ons goed bewust zijn van de risico’s die we lopen," zegt het europarlementslid. “Er moet veel strenger worden opgetreden tegen figuren als Orban, die elke regel met plezier naast zich neer leggen en de rechten van hun eigen bevolking ondermijnen. De Europese Unie kan alleen geloofwaardig zijn als ze haar eigen regels consequent toepast. Ook binnen haar eigen grenzen.”