AI-chatbots sturen vrouwen met vragen over abortus naar anti-abortusorganisaties
Populaire AI-chatbots zoals ChatGPT, Gemini, Grok en Claude verwijzen vrouwen die informatie zoeken over een ongewenste zwangerschap geregeld door naar websites van anti-abortusorganisaties. “Vrouwen hebben recht op correcte, betrouwbare en neutrale medische informatie. Foute of ideologisch gekleurde antwoorden kunnen hun gezondheid en veiligheid in gevaar brengen,” zeggen Europarlementsleden Kathleen Van Brempt (Vooruit) en Sara Matthieu (Groen). Ze vragen de Europese Commissie om de zaak te onderzoeken.
Voor het onderzoek van AlgorithmWatch analyseerden journalisten 270 antwoorden van ChatGPT, Gemini, Grok en Claude. Ze stelden zeven vragen over onder meer abortusmethoden, vruchtbaarheid en persoonlijke ervaringen, telkens vanuit het perspectief van drie fictieve vrouwen in Italië, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. “Bij minstens een kwart van de vragen kregen de vrouwen informatie van een anti-abortusorganisatie voorgeschoteld of werden ze voor verdere informatie naar zo’n website gestuurd,” zegt Van Brempt. “Wie op zo’n kwetsbaar en tijdsgevoelig moment hulp zoekt, mag niet worden misleid. Dat kan de gezondheid en veiligheid van vrouwen rechtstreeks in gevaar brengen.”
Correcte informatie
Hoewel de chatbots abortus niet systematisch afraadden en ook naar professionele hulp verwezen, bleven ze ook zelf medisch advies geven. Waar die informatie vandaan kwam, was vaak onduidelijk. Zo werden officiële en objectieve bronnen en ideologisch gekleurde anti-abortuswebsites naast elkaar geplaatst. Zonder dat een duidelijk onderscheid werd gemaakt over de betrouwbaarheid en objectiviteit van de bron.
“Wie op zo’n kwetsbaar en gevoelig moment hulp zoekt, mag niet worden misleid.”
“Een chatbot geeft geen lijst met zoekresultaten, maar één vlot en overtuigend antwoord,” zegt Matthieu. “Daarin moet betrouwbare en wetenschappelijk onderbouwde gezondheidsinformatie altijd voorrang krijgen. Het is niet aan een chatbot om vrouwen in een bepaalde richting te duwen of de keuze voor hen te maken. Die keuze komt enkel en alleen de vrouw zelf toe.”
Onderzoek
Van Brempt, Matthieu en hun collega’s vragen de Europese Commissie en het AI Office om de resultaten van het onderzoek grondig te bestuderen. Volgens hen moet de grootschalige verspreiding van onbetrouwbare gezondheidsinformatie worden beoordeeld als een mogelijk systemisch risico onder de Europese AI-verordening.
“We moeten de bedrijven achter deze chatbots verplichten om in te grijpen,” zeggen de Europarlementsleden. “Het volstaat niet om te zeggen dat AI zich nu eenmaal kan vergissen. De Commissie moet nagaan hoe deze systemen hun bronnen selecteren, welke risico’s daaruit voortvloeien en welke maatregelen nodig zijn om gebruikers te beschermen.”
Daarnaast vragen de parlementsleden hoe de Commissie de betrouwbaarheid en transparantie van chatbotantwoorden wil verbeteren, zowel bij gezondheidsvragen als op het vlak van veiligheid. Ze willen ook weten hoe Europa zich kan beschermen tegen bewuste pogingen van buitenlandse of ideologische spelers om de antwoorden van AI-systemen te beïnvloeden.
“Vrije keuze begint bij toegang tot correcte en objectieve informatie,” besluit Van Brempt. “Ook in het AI-tijdperk moeten we dat recht beschermen. We mogen niet toelaten dat ideologische of buitenlandse spelers ongemerkt bepalen welke informatie mensen te zien krijgen. De regels zijn er. Nu moeten we ervoor zorgen dat ze ook worden toegepast.”