Europa wil steden en gemeenten meer slagkracht geven tegen Airbnb

De Europese Commissie heeft vandaag de Affordable Housing Act voorgesteld. Die moet steden en gemeenten meer juridische zekerheid geven om kortetermijnverhuur via platformen als Airbnb, Booking en Expedia aan banden te leggen in buurten waar de druk op de woningmarkt te hoog is. “Een huis is in de eerste plaats een thuis, geen hotelkamer of investering,” zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit). “We willen niet dat mensen uit hun eigen buurt worden weggeduwd doordat steeds meer woningen verdwijnen door Airbnb of andere verhuurplatformen.”  

Tussen 2018 en 2024 is het aantal kortetermijnverhuringen in Europa met 93 procent gestegen. Wat ooit begon als een manier om af en toe een kamer of woning te verhuren, is vandaag op veel plaatsen uitgegroeid tot een zeer invasieve commerciële sector. In sommige populaire stadscentra en toeristische gebieden wordt tot één op de vijf woningen als kortetermijnverblijf aangeboden. Daardoor verdwijnen woningen van de gewone huurmarkt en stijgt de druk op de huurprijzen. 

Ook in eigen land is die impact duidelijk zichtbaar. Uit onderzoek van ING Belgium blijkt dat Airbnb in Brussel, Antwerpen en Gent naar schatting 4.650 volledige woningen aan het reguliere woonaanbod onttrekt. In Brussel gaat het om ongeveer 3.000 woningen. In Antwerpen en Gent samen zijn bijna 2.000 woningen niet langer beschikbaar voor permanente bewoning. Dat komt neer op ongeveer 0,8 procent van het huuraanbod in de drie steden. 

Op elk niveau  

“Alles begint bij een goed en betaalbaar dak boven het hoofd. Het aanpakken van de wooncrisis blijft voor ons één van de grootste en belangrijkste uitdagingen voor de komende jaren. Dat is ook de reden waarom we op elk niveau een prioriteit maken van betaalbaar wonen. Lokaal, Vlaams en Europees,” zegt Van Brempt. “Als we de wooncrisis willen aanpakken, moeten we ook er ook voor zorgen dat er niet steeds meer woningen uit het aanbod verdwijnen door kortverhuur.” 

“Het probleem is niet iemand die tijdens de vakantie af en toe een kamer of woning verhuurt”, benadrukt Van Brempt. “Het probleem ontstaat wanneer investeerders hele woningen en appartementen opkopen om ze het hele jaar door aan toeristen te verhuren. Gewone huurders moeten dan concurreren met een toeristische industrie. Die strijd kunnen zij nooit winnen.” 

Meer slagkracht voor lokale besturen 

Met de Affordable Housing Act wil de Commissie voor het eerst een gemeenschappelijk Europees kader creëren voor gebieden met ernstige woningdruk. Nationale, regionale en lokale overheden blijven zelf beslissen of ze maatregelen nemen, maar krijgen meer duidelijkheid over wat binnen de Europese regels mogelijk is. Maatregelen kunnen onder meer betrekking hebben op kortetermijnverhuur, leegstaande woningen en tweede verblijven. 

Dat juridische kader is volgens Van Brempt noodzakelijk. Lokale besturen die kortetermijnverhuur vandaag willen beperken, worden geregeld geconfronteerd met rechtszaken en Europese regels rond de interne markt. “Steden zoals Antwerpen kennen hun buurten en hun woningmarkt het best. Wanneer woningen massaal worden omgevormd tot vakantieverblijven, moeten zij kunnen ingrijpen,” zegt Van Brempt. “Europa moet lokale besturen daarbij ondersteunen, niet met handen en voeten binden.” 

Sneller ingrijpen 

Lokale besturen zullen wel eerst moeten aantonen dat kortetermijnverhuur gedurende minstens drie jaar een aanzienlijke negatieve impact heeft gehad en dat minder verregaande maatregelen niet volstaan. Volgens Van Brempt moeten steden en gemeenten sneller kunnen ingrijpen. “Een stad mag niet verplicht worden om jarenlang toe te kijken tot een buurt onbetaalbaar of onleefbaar is geworden. Voorkomen is beter dan achteraf proberen te herstellen wat verloren is gegaan. Wij willen er in het Europees Parlement over waken dat steden werkbare instrumenten krijgen waarmee ze ook echt het verschil kunnen maken.” 

De aanpak van kortetermijnverhuur is volgens Van Brempt slechts één onderdeel van een bredere oplossing. Europa moet ook publieke en private investeringen in sociale en betaalbare woningen stimuleren, leegstand aanpakken en renovatie en nieuwbouw versnellen. “Airbnb aan banden leggen zal de woningcrisis niet alleen oplossen,” besluit Van Brempt. “Maar dat is geen excuus om toe te kijken hoe duizenden goede woningen gewoon van de markt verdwijnen en de prijzen voor gewone gezinnen opdrijven.”