Geen gebrek aan beloftes, wel aan resultaten

“De Europese Unie moet opnieuw meer in zichzelf en haar eigen kansen geloven,” zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit) in aanloop naar de State of the Union van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. “Aan kansen, plannen en beloftes is er geen gebrek. Alleen blijven de resultaten uit.”

Von der Leyen presenteert morgen in het Europees Parlement in Straatsburg haar prioriteiten voor het komende politieke jaar. De zomer liet zien hoe groot de opdracht is: extreme hitte en natuurbranden troffen Europa, Trump kwam met nieuwe tarieven en Chinese overcapaciteit zette onze industrie verder onder druk. De oorlog met Iran dreef de energieprijzen op en de crisis in Ceuta legde de verdeeldheid over migratie bloot. “De Commissie heeft die crisissen niet veroorzaakt,” zegt Van Brempt. “Maar Europa mag ze niet gewoon ondergaan. Von der Leyen moet met oplossingen komen die mensen in hun dagelijkse leven voelen. Zij betalen als eersten de prijs voor de onzekerheid in de wereld. Europa moet hen beschermen en opnieuw perspectief geven.”

Jobs, jobs, jobs,...

Dat begint bij het versterken van onze economie, onze bedrijven en het investeren in werkgelegenheid. Bij de start van deze legislatuur maakte de Commissie het herstel van de Europese concurrentiekracht tot prioriteit. Maar ze mispakte zich compleet aan de manier waarop ze dat wilde realiseren door omnibus na omnibus bestaande Europese regels telkens opnieuw open te breken. “Van bij de start hebben we gewaarschuwd dat bedrijven zo niet de zekerheid krijgen die ze nodig hebben om te investeren,” zegt Van Brempt. “Dat heeft zijn effect niet gemist. De investeringsgraad van Europese bedrijven zakte eind vorig jaar naar het laagste peil in de afgelopen tien jaar.”

Die dereguleringsfetisj moet plaatsmaken voor een krachtdadig industrieel beleid. De problemen zijn bekend: hoge energieprijzen, een interne markt waarin lidstaten Europese regels verschillend toepassen of er extra regels bovenop leggen, en oneerlijke concurrentie uit China en de Verenigde Staten. “Met de Industrial Accelerator Act en Made in Europe, liggen eindelijk concrete bouwstenen voor onze industrie op tafel,” zegt Van Brempt. “Dat kan een echte gamechanger worden, maar enkel als onze bedrijven ook kunnen rekenen op een sterk en betrouwbaar industrieel kader. Daarmee bedoel ik: hoge standaarden, een versterkte interne markt en betaalbare energie. Je kunt niet vragen dat bedrijven hier produceren en tegelijk niets doen aan de kosten die hen wegduwen.”

Eerlijke handel

Ook op het geopolitieke toneel verwacht Van Brempt meer van Von der Leyen. “Wat mij het meest teleurstelt, is hoe de Commissie en de lidstaten met Trumps tarievenpolitiek zijn omgegaan. Europa is een van de grootste markten ter wereld, maar uit schrik zijn de lidstaten en de Commissie compleet met de billen bloot gegaan voor de Amerikaanse president.” Nochtans heeft de Europese Unie de nodige instrumenten om zich te verweren. “Alleen gebruiken ze die niet. Er is geen enkele strategie. Niet ten aanzien van Trump én ook niet ten aanzien van China.”

Van Brempt kijkt daarom uit naar de toespraak van de Canadese premier Mark Carney op donderdag. “Carney heeft de moed gehad om voor zijn bedrijven, werknemers en bevolking op te komen toen Trump Canada onder druk zette. Europa kan daar een voorbeeld aan nemen. De uitgestoken hand voor nauwere samenwerking is welkom. We moeten ernstig onderzoeken hoe we die samenwerking kunnen versterken en formaliseren. Canada is een van onze nauwste en meest bevoorrechte partners.”

Maar sterkere banden tussen Europa en Canada alleen zijn niet genoeg. “Het afgelopen jaar heeft Europa belangrijke akkoorden afgesloten met India, Australië, Indonesië en Mercosur. Dat is uiteraard een goede zaak. Maar nieuwe handelsakkoorden stoppen Trump niet wanneer hij opnieuw met dreigementen of tarieven komt en ze beschermen onze maakindustrie evenmin tegen Chinese overproductie en massasubsidies. “Net daarom moeten we werken aan een brede coalitie van grote en kleine landen - zoals Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk, Japan en Nieuw-Zeeland - die opkomt voor eerlijke en op regels gebaseerde handel. Een coalitie die gezamenlijk weerwerk kan bieden tegen de Verenigde Staten en China.

Mensenrechten

Waar morgen helaas weinig rond te verwachten valt, is het antwoord van Europa op de vreselijke genocide in Gaza en de gruwelijke aanvallen op Libanon. In haar vorige State of the Union kondigde Von der Leyen een voorstel aan om bepaalde hoofdstukken uit het associatieakkoord gedeeltelijk op te schorten en extremistische Israëlische ministers te sanctioneren. “Een jaar later is er niets gebeurd,” zegt Van Brempt. “De Raad en de Commissie dragen daar samen een zware verantwoordelijkheid voor. Niemand kan uitleggen waarom goederen uit illegale nederzettingen op onze markt blijven terechtkomen, waarom er geen extra sancties zijn tegen de extreemrechtse regering en gewelddadige kolonisten in de Palestijnse gebieden of waarom het associatieverdrag nog steeds niet is opgezegd. Zo ondermijnt de Unie haar geloofwaardigheid op vlak van internationaal recht en mensenrechten compleet. Dat is een schandvlek voor Europa en een smet op het blazoen van deze Commissie.”

Ook andere conflicten, zoals het geweld in Soedan en Oost-Congo, vragen volgens Van Brempt meer politieke aandacht. “Von der Leyen wilde een geopolitieke Commissie leiden. Maar onder haar leiding trekt de Unie zich op vlak van mensenrechten en humanitaire hulp steeds meer van het geopolitieke toneel terug.”

Klimaat

Na een zomer van hitte, droogte en bosbranden verwacht Van Brempt dat von der Leyen klimaatbeleid opnieuw een centrale plaats geeft. “De Commissie moet stoppen met doen alsof klimaatbeleid, concurrentiekracht en sociaal beleid elkaar in de weg zitten. Ze gaan hand in hand”, zegt het Europarlementslid, die mee aan de basis lag van de Green Deal. “We hebben een Europees plan nodig om mensen beter tegen extreme hitte te beschermen: woningen en steden die koel blijven, bescherming tegen overstromingen en bosbranden, en betere ondersteuning voor brandweerlieden. Ook werknemers die buiten of in hete werkplaatsen aan de slag zijn, hebben bescherming nodig.”

Maar ons aanpassen aan de gevolgen volstaat niet. “We moeten ook de oorzaak aanpakken. De Green Deal afzwakken is dom: voor het klimaat, voor onszelf én voor onze economie. We moeten sneller afstappen van olie en gas, investeren in eigen schone energie en onze elektriciteitsnetten versterken. En we moeten ervoor zorgen dat gezinnen en bedrijven die onder hoge energieprijzen lijden, die omslag ook kunnen betalen. Want de Green Deal gaat niet alléén over het klimaat. Het gaat over een leefbare planeet, betaalbare energie, een sterke industrie en onze onafhankelijkheid. Deze zomer heeft getoond hoe dringend dat is. Tijd om een versnelling hoger te schakelen.”

Verandering

Halverwege de legislatuur is het tijd om de koers van deze Commissie bij te sturen, vindt Van Brempt. “Ik ben en blijf overtuigd dat Europa de oplossing is. Als de Europese Unie vandaag niet bestond, zouden we haar moeten uitvinden. Maar mensen moeten ook voelen wat Europa voor hen doet. Zij betalen letterlijk en figuurlijk de prijs voor de politiek van Trump, Poetin en Xi Jinping met hogere energiefacturen, fabrieken die sluiten en onzekerheid over hun job. Europa moet nu resultaten leveren: betaalbare energie, een sterke industrie, goede jobs en bescherming wanneer het moeilijk wordt. Niet ooit, wel vandaag. Daaraan zal het succes van deze State of the Union worden afgemeten.”