Het Europees Parlement kent de Sacharovprijs 2026 toe aan het Internationaal Strafhof en zijn medewerkers. Het Hof werd voorgedragen door de Europese sociaaldemocraten (S&D), nadat de Amerikaanse president Donald Trump op 9 oktober sancties tegen de volledige instelling had aangekondigd. “Dit is een overwinning voor iedereen die gelooft dat niemand boven de wet staat,” reageert Europees Parlementslid en S&D-vicevoorzitter Kathleen Van Brempt (Vooruit). “Dit is een duidelijk signaal aan Trump, de Europese Commissie en de Europese lidstaten. We gaan niet toestaan dat het Internationaal Strafhof en het internationaal recht te grabbel wordt gegooid.”
De Sacharovprijs is de hoogste Europese onderscheiding voor mensenrechten. Het Europees Parlement beloont daarmee personen en organisaties die opkomen voor mensenrechten, democratie, de rechtsstaat en de vrijheid van denken. Aan de prijs is 50.000 euro verbonden. De uitreiking vindt plaats tijdens de plenaire vergadering van december in Straatsburg.
“Onze fractie heeft deze zomer het Internationaal Strafhof voorgedragen omdat het onder ongeziene druk staat,” zegt Van Brempt. “Het Hof onderzoekt genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Mannen als Trump, Poetin en Netanyahu zien het Strafhof uiteraard liever verdwijnen. Deze prijs is een erkenning van het belang van het hof en de moed van de rechters, aanklagers en medewerkers die ondanks bedreigingen hun werk blijven doen.”
Frontale aanval
De Verenigde Staten legden begin oktober sancties op aan het Internationaal Strafhof als instelling. Amerikaanse bedrijven mogen het Hof daardoor zonder toestemming van hun regering geen geld, goederen of diensten meer leveren. Ook Europese banken, verzekeraars en technologiebedrijven dreigen hun dienstverlening stop te zetten uit vrees zelf door Washington te worden geviseerd.
“Trump viseert niet de oorlogsmisdadigers, maar de rechters en aanklagers die hen proberen te vervolgen,” zegt Van Brempt. “Hij wil het Strafhof afsnijden van essentiële diensten die het nodig heeft om te kunnen werken. Als een grootmacht een rechtbank kan uitschakelen zodra een onderzoek haar niet bevalt, blijft van het internationaal recht weinig over. Dan bepaalt niet langer het recht, maar brute machtspolitiek wie ter verantwoording wordt geroepen. We laten alle slachtoffers van oorlogsmisdaden en mensenrechtenschendingen dan gewoon in de kou staan.”
Signaal
De keuze voor het Strafhof is ook een duidelijk signaal aan de Europese Commissie en de Europese Raad. Tijdens een debat eerder deze week vroeg het Parlement de Commissie om nu al de nodige stappen te zetten om het Hof te beschermen. Voorlopig blijft de Commissie echter vooral inzetten op diplomatiek overleg met Washington. “Dat is onvoldoende”, zegt Van Brempt.
De sociaaldemocraten vragen dat de Commissie de Amerikaanse sancties opneemt in het Europese blocking statute. Europese bedrijven zouden die maatregelen dan in beginsel niet mogen naleven en Amerikaanse rechterlijke en administratieve beslissingen die erop steunen, zouden binnen de Europese Unie niet worden erkend. Daarnaast moet Europa ervoor zorgen dat het Hof toegang houdt tot betalingen, verzekeringen, cloudopslag, software en beveiligde communicatie.
“Europa kan het Strafhof niet verdedigen wanneer het Poetin vervolgt en vervolgens wegkijken wanneer Trump zich tegen datzelfde Hof keert,” besluit Van Brempt. “Internationaal recht is geen keuzemenu. Met deze Sacharovprijs heeft het Parlement kleur bekend. Nu moeten de Commissie en de lidstaten hetzelfde doen.”