Europees Parlement wil één Europese definitie voor verkrachting gebaseerd op wederzijdse instemming: “Alleen ja betekent ja.”

Het Europees Parlement wil werk maken van een gemeenschappelijke definitie van verkrachting. Die moet gebaseerd zijn op het ontbreken van vrije, geïnformeerde en herroepbare toestemming. “Verkrachting is verkrachting. Dat verandert niet omdat je een grens bent overgestoken,” zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit). “Alleen ja is een ja. Laat ons dat nu voor eens en voor altijd duidelijk maken.”

Eén op drie vrouwen in Europa wordt tijdens haar leven geconfronteerd met fysiek of seksueel geweld. Eén op twintig wordt ooit verkracht. Meer dan de helft doet nooit aangifte. “Dat zijn schokkende cijfers. Achter die cijfers zitten échte verhalen. Van onze moeders, zussen, echtgenotes, dochters, vriendinnen, collega’s,... Maar ook van mannen in onze omgeving. Eén op vijf jongens wordt ooit het slachtoffer van seksueel geweld,” zegt Van Brempt. “Het is een breed maatschappelijk probleem waarbij slachtoffers nog te vaak worden gestigmatiseerd en daders vrijuit gaan.”  

En dat ligt mede aan de manier waarop seksueel geweld en verkrachting worden gedefinieerd. “Er zijn vandaag grote verschillen tussen hoe landen ‘verkrachting’ of ‘seksueel geweld’ definiëren,” zegt Van Brempt. In heel wat landen vertrekt men van het principe dat seks zonder toestemming verkrachting is. Maar er zijn ook nog lidstaten in Europa waarbij slachtoffers moeten bewijzen dat er sprake was van dwang of geweld. “Die versnippering is problematisch. Het is niet omdat je een landsgrens oversteekt, dat je daarom minder het slachtoffer wordt van seksueel geweld. Het zorgt ervoor dat slachtoffers niet overal de bescherming krijgen die ze nodig hebben en het laat daders dan weer vrijuit gaan.”  

Eén definitie

Het Parlement pleit daarom voor een eengemaakte Europese definitie van verkrachting en seksueel geweld. “De afwezigheid van toestemming moet daarbij altijd en overal het centrale uitgangspunt zijn,” legt Van Brempt uit. “Alleen een duidelijke toestemming is een ja. Wat niet ja is, is neen. Zwijgen is niet instemmen. Geen weerstand bieden ook niet. Geen neen is ook niet ja. Dat is simpel en duidelijk.” 

Zo’n consent-gebaseerde definitie is noodzakelijk om effectieve toegang tot justitie te garanderen. “Onderzoek toont aan dat dergelijke wetgeving leidt tot meer aangiftes, hogere veroordelingscijfers en betere ondersteuning van slachtoffers,” zegt Van Brempt.   

Betere zorg voor slachtoffers

Naast de geharmoniseerde definitie vraagt het Parlement om bijkomende maatregelen te nemen. Zowel op Europees als nationaal niveau. “We moeten inzetten op betere en laagdrempelige toegang tot medische, psychologische en juridische ondersteuning voor slachtoffers,” zegt Van Brempt.  

Zo pleit het Parlement ook voor crisiscentra en gespecialiseerde diensten. De Zorgcentra na Seksueel Geweld in ons land zijn daar een uitstekend voorbeeld van. De Zorgcentra zijn 24 uur op 24 bereikbaar en rechtstreeks toegankelijk. Slachtoffers krijgen er medische zorg, psychologische ondersteuning en kunnen ook meteen klacht indienen als ze dat wensen. Onder impuls van federaal Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke worden er dit jaar drie nieuwe centra opgericht, bovenop de tien reeds bestaande centra. “Duizenden slachtoffers hebben door die centra de juiste hulp en begeleiding gekregen. Het zou goed zijn mocht er in héél Europa werk worden gemaakt van dergelijke zorg en begeleiding voor slachtoffers.” 

De Europarlementsleden pleiten ook voor gerichte opleidingen voor politie, magistraten, aanklagers, zorgverleners en andere eerstelijnsdiensten, en een kordate aanpak van online misogynie en schadelijke propaganda. Tegelijk pleit het Parlement ervoor om gendergerelateerd geweld op te nemen in de lijst van Europese misdrijven, zodat er sterker en meer gecoördineerd kan worden opgetreden op Europees niveau. 

Nu is het moment om eindelijk actie te ondernemen. “Voor slachtoffers is seksueel geweld of verkrachting een levenslang vonnis. Dat kunnen we helaas niet wegnemen, maar we kunnen wel inzetten op preventie, begeleiding, zorg en bescherming voor alle slachtoffers in Europa. Laat ons dat nu ook écht doen.”