TikTok moet verslavend design aanpassen
TikTok schendt de Digitale Dienstenwet (DSA) door het verslavende ontwerp van zijn platform. Dat is de voorlopige conclusie van de Europese Commissie, die in 2024 een formeel onderzoek opstartte naar het Chinese socialmediabedrijf. “Internet moet veilig zijn voor iedereen,” zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit). “Het design van dit soort apps wordt bewust ingezet om mensen zo lang mogelijk vast te houden. De impact daarvan op de gezondheid is enorm. Hoog tijd dat er wordt ingegrepen.”
Volgens de Commissie heeft TikTok onvoldoende maatregelen genomen om de risico’s van functies zoals oneindig scrollen, autoplay, pushmeldingen en sterk gepersonaliseerde aanbevelingen aan te pakken. Daarbij wordt expliciet gewezen op de impact op minderjarigen en andere kwetsbare groepen. “Dat is niet onschuldig. Big tech-bedrijven weten perfect welke risico’s verbonden zijn aan de manier waarop hun platformen worden ontworpen,” zegt Van Brempt. “Ze worden bewust gebouwd om problematisch gebruik aan te moedigen en kunnen leiden tot verslaving, dwangmatig gedrag en verminderde zelfcontrole. De impact op het mentale en fysieke welzijn van gebruikers is bijzonder groot.”
Design aanpassen
De maatregelen die TikTok tot nu toe heeft genomen om die risico’s in te perken, volstaan volgens de Commissie niet. “Schermtijdtools en ouderlijke controles zijn te makkelijk te omzeilen en hebben daardoor te weinig effect,” zegt Van Brempt. “Ook signalen van mogelijk problematisch gebruik, zoals intens nachtelijk gebruik door minderjarigen, worden onvoldoende meegenomen in de risicoanalyse.”
De Commissie is daarom van oordeel dat TikTok het ontwerp van zijn platform grondig moet bijsturen. Sterk verslavende functies moeten worden uitgeschakeld of aangepast en er moet een effectief systeem van schermtijdpauzes komen. “Zo moet bijvoorbeeld de mogelijkheid om oneindig te scrollen worden aangepakt,” zegt Van Brempt. “Gebruikers moeten ook sneller en duidelijker signalen krijgen over hoe de app best wordt gebruikt en wanneer het tijd is om even te stoppen.”
Belangrijke stap
Volgens Van Brempt spreekt van een belangrijke stap en wijst op het belang van Digitale Dienstenwet (DSA). “Die wetgeving is er net gekomen om dit soort systemische risico’s aan te pakken. Het businessmodel van big tech mag niet ten koste gaan van het welzijn en de veiligheid van gebruikers. De DSA geeft ons de hefboom om in te grijpen,” zegt ze. “Dit is niet het einde van het debat, maar wel een belangrijke stap in de goede richting. Hopelijk is dit het begin van een effectieve aanpak van verslavende algoritmes en schadelijk platformdesign.”