Waar wacht Europa op om internationaal strafhof te beschermen?
De Amerikaanse regering werkt aan sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). Als Trump de sancties lanceert, kan de toegang van het Hof tot financiële diensten, IT, verzekeringen en andere essentiële dienstverlening ernstig belemmeren. “Trump probeert de werking van het Strafhof onmogelijk te maken,” zegt Europees Parlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit). De Europese sociaaldemocraten herhalen hun oproep om het blocking statute onmiddellijk te activeren.
Amerikaanse burgers en bedrijven zouden zonder toestemming van de Amerikaanse overheid geen geld, goederen of diensten meer aan het Strafhof mogen leveren. En ook Europese banken en dienstverleners dreigen uit voorzorg hun samenwerking stop te zetten omdat ze sterk afhankelijk zijn van de Amerikaanse financiële markt en mogelijks ook geviseerd zullen worden als ze de Amerikaanse sancties niet naleven.
“Trump sanctioneert geen oorlogsmisdadigers, maar de instelling die hen probeert te vervolgen,” zegt Van Brempt. “Dit is de zoveelste escalatie in een jarenlange campagne om het Internationaal Strafhof zowel financieel als organisatorisch te blokkeren. Dit is een frontale aanval op de internationale rechtspraak.”
Gebrek aan actie
Al sinds mei 2025 vragen we de Europese Commissie om de Amerikaanse sancties tegen het Strafhof op te nemen in het Europese blocking statute. Die oproep kreeg ook brede steun in het Europees Parlement. “Maar voorlopig blijft het bij woorden. De Europese Commissie, bij monde van von der Leyen en Kallas, spreekt dan wel haar steun uit voor Strafhof, maar faalt om de nodige stappen te zetten om het ook daadwerkelijk te beschermen,” zegt Van Brempt. “Begrijpen wie begrijpen kan.”
De Commissie verklaarde eerder dat ze een aanpassing van het blocking statute overweegt, maar zei in augustus nog dat ze de situatie bleef opvolgen. “Ondertussen blijft Trump nieuwe stappen zetten. Na de eerste sancties tegen individuele aanklagers en rechters, nam hij deze zomer ook de voorzitter van het Hof onder vuur. Met de mogelijke sancties dreigt Washington nu de volledige instelling te wurgen. Als Europa dit laat gebeuren, zetten we niet alleen het Strafhof, maar de hele internationale rechtsorde op het spel.”
Geen wondermiddel
Nochtans kan de Commissie de Amerikaanse sancties via een gedelegeerde handeling opnemen in de bijlage bij het blocking statute. Daardoor zouden Europese bedrijven de Amerikaanse sancties in beginsel niet mogen naleven, worden daarop gebaseerde Amerikaanse beslissingen binnen de Europese Unie niet erkend en kunnen getroffen Europese partijen proberen schade terug te vorderen.
“Het blocking statute is geen wondermiddel,” erkent Van Brempt. Het kan Amerikaanse bedrijven niet verplichten om met het Hof te blijven samenwerken en Europese banken met grote belangen in de Verenigde Staten blijven kwetsbaar. Maar dat is geen argument om niets te doen. Het instrument biedt Europese banken, verzekeraars, bedrijven, organisaties en burgers juridische bescherming en maakt duidelijk dat Amerikaans recht niet zomaar bepaalt wat op Europees grondgebied kan en mag.
Volgens Van Brempt moet de activering samengaan met extra financiële, technische en praktische steun. De Commissie en de lidstaten moeten samen met banken, verzekeraars en digitale dienstverleners de continuïteit van de essentiële diensten aan het Hof garanderen.
Financiële autonomie
De dreiging toont opnieuw hoe kwetsbaar niet alleen de internationale rechtsorde, maar ook de Europese Unie is door de dominantie van de Verenigde Staten. “Dat Washington met één beslissing een internationale instelling grotendeels kan afsnijden van essentiële diensten, zoals IT, verzekeringen en bankverkeer, is hallucinant. Dat Trump die macht vandaag ongegeneerd inzet tegen zijn zelfverklaarde tegenstanders, toont hoezeer de wereld is veranderd.”
De bescherming van het Internationaal Strafhof moet daarom samengaan met een versnelde afbouw van onze eenzijdige financiële en digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Europa heeft eigen betalingskanalen, digitale diensten en financiële infrastructuur nodig die minder kwetsbaar zijn voor extraterritoriale Amerikaanse sancties. De voltooiing van de bankenunie, Europese betaaloplossingen zoals Wero en de digitale euro zijn daarin cruciale bouwstenen. “Ook dat is strategische autonomie.”
“Europa kan het Strafhof niet verdedigen wanneer het Poetin vervolgt en vervolgens wegkijken wanneer Trump zich tegen datzelfde Hof keert. Internationaal recht is geen keuzemenu,” besluit Van Brempt. “Als von der Leyen en Kallas hun uitgesproken steun ernstig nemen, is dit het moment om die woorden in daden om te zetten.”